لهم » چون كلمه كافرين قبلا گذشته بود و ضمير كار آن كلمه را مىكرد ، پس اگر به جاى ضمير ، خود كلمه را تكرار كرد براى اين است كه اشاره كند به اينكه آماده كردن سعير دوزخ براى آنان چه علتى داشت ، چون در اصطلاح اهل ادب معروف است كه تعليق حكم بر وصف ، عليت آن وصف براى حكم را مىرساند در نتيجه معنا چنين مىشود كه : اگر ما براى كفار آتش دوزخ فراهم كرده‌ايم ، بدين علت است كه آنها كافرند ، لذا سعيرى ، يعنى آتشى ، مسعر ، يعنى مشتعل ، برايشان فراهم كرديم . و اگر كلمه « سعيرا » را نكرده آورده براى اين است كه دلهره بيشترى ايجاد كند . * ( « وَلِلَّه مُلْكُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَكانَ اللَّه غَفُوراً رَحِيماً » ) * معناى آيه روشن است . و اين آيه مطالب قبل را تاييد مىكند . و اگر در ذيل آيه كه راجع به مالكيت مطلق خدا است دو نام « غفور » و « رحيم » را آورده ، براى اين است كه اشاره كند به اينكه رحمتش از غضبش پيشى دارد ، تا بندگانش به اين وسيله تحريك و تشويق به استغفار و استرحام شوند . * ( « سَيَقُولُ الْمُخَلَّفُونَ إِذَا انْطَلَقْتُمْ إِلى مَغانِمَ لِتَأْخُذُوها ذَرُونا نَتَّبِعْكُمْ . . . » ) * در اين آيه خبر از يك آينده اى ديگر مىدهد ، و آن اين است كه مؤمنين به زودى جنگى مىكنند كه در آن جنگ فتح نصيبشان مىشود ، و غنيمتهايى عائدشان مىگردد ، آن وقت آنهايى كه تخلف كردند پشيمان شده درخواست مىكنند اجازه دهند به دنبالش به صحنه جنگ آيند تا از غنيمت بهره مند شوند . و اين جنگ جنگ خيبر است كه رسول خدا ( ص ) و مؤمنين از آنجا گذشتند و آن را فتح نموده غنيمتهايى گرفتند . و خداى تعالى آن غنائم را به كسانى اختصاص داد كه در سفر حديبيه با او بودند ، و غير آنان را شركت نداد . و معناى آيه اين است كه : شما به زودى روانه جنگى مىشويد كه در آن غنيمتهايى به دست خواهيد آورد ، آن وقت اين متخلفين خواهند گفت : بگذاريد ما هم به شما بپيونديم . * ( « يُرِيدُونَ أَنْ يُبَدِّلُوا كَلامَ اللَّه » ) * - بعضى « 1 » گفته‌اند : مراد از اين كلام خدا كه « مىخواهند تبديلش كنند » همان وعده اى است كه خدا به اهل حديبيه داد كه به زودى

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 114 .